اقتصاد اسلامی همانند عنوان دانش اقتصاد متعارف، مشتمل بر سه بخش مکتب اقتصادی ،نظام اقتصادی و علم اقتصاد است. این سه بخش مانند حلقههای زنجیر به هم پیوسته است. از این رو آنگاه میتوان هویت و چیستی اقتصاد اسلامی را به طور جامع تصویر کرد که هـر سـه بخش یادشده مورد پژوهش قرار گیرد.
بی گمان تاکنون تحقیقات به نسبت زیادی در حوزه اقتصاد اسلامی انجام شده است؛ ولی بسیاری از این پژوهشها به بعد فقهی - حقوقی (فقه الاقتصاد این حوزه و در سطح محدودتری به ویژگی مکتبی بودن و نظاممند بودن آن توجه کردهاند. به دیگر سخن درباره مبانی علمی اقتصاد اسلامی کمتر پژوهش شده است و در نتیجه پیشینه نظریات علمی این اقتصاد در مقایسه با پیشینه مباحث حقوقی آن کمتر است. بر همین اساس این نوشتار چیستی اقتصاد اسلامی را به صورت جامع دو بعد حقوقی و علمی آن لحاظ نموده و مبانی و اصول مکتبی بودن و نظام مند بودن و مبانی علمی آن را در سه بخش زیر تحقیق کرده است.
بخش نخست کلیات و مفاهیم مربوطه، بخش دوم مبانی حقوقی اقتصاد اسلامی اصول اقتصاد اسلامی و بخش سوم مبانی علمی اقتصاد اسلامی است. امید است این مکتوب گسترۀ اقتصاد اسلامی را به صورت کلی ارائه و زمینه گامهای بعدی پژوهش در این حوزه را فراهم کند. این کتاب در تداوم بحثهای اقتصاد اسلامی است که دانشجو در طول دوره کارشناسی با آن آشنا شده است. بنابراین دانشجو پیش از خواندن این کتاب باید از تسلط ابتدایی بـر آموزه های اقتصاد اسلامی اطمینان داشته باشد. در عین حال سعی شده است مطالب به گونه ای ارائه شود که مباحث و تحلیلهای موجود با خواندن این کتاب برای دانشجو کافی و قابل فهم باشد. درضمن، در تدوین کتاب تسلسل و پیوستگی مباحث رعایت شده است؛ ازاین رو در آموزش نیز همین ترتیب باید رعایت شود.
راهنمای مطالعه
کتاب «اصول و مبانی اقتصاد اسلامی» مربوط به رشته اقتصاد است. کتاب با هدف فراگیری دانشجویان اقتصاد و زمینه سازی تحقیق و پژوهش در اقتصاد اسلامی تدوین شده است این نوشتار در دو یا سه واحد درسی ارائه و توسط استاد تدریس میشود.
فرایند یادگیری جریانی است که با حضور در کلاس و ارائه استاد آغاز نمیشود؛ بلکه خود دانشجو با مراجعه به دیگر منابع آموزشی حرکت فراگیری را شروع میکند. با توجه به اینکه ساعات حضور در کلاس محدود است، باید دانشجو پیش از حضور در ،کلاس فصل مربوطه را مطالعه و موارد مبهم را یادداشت کند و با طرح آنها در کلاس اشکالات خود را برطرف نماید. کتاب پیش رو از سه بخش تشکیل شده است. یادگیری کامل کتاب نیازمند آن است که دانشجو از قبل برنامه زمانبندی شده برای مطالعه این کتاب داشته باشد.