اول نقدی بر کتابهای مبانی جامعه شناسی پیش از هر چیز باید به جایگاه منطقی مبانی علم در یک دانش توجه کـرد؛ اینکـه مـبـانـی علـم چیست و با خود ان علم چه نسبتی دارد؟ طبق نتایج بحثهای منطقی، مبانی علم، پایههای آن است که غالباً جزء خود آن علم نیست. گزارههای یک علم نتایج پژوهشهای یک علم است که منطقاً بر پایه مبانی آن استوارند. محتوای مبانی به تصورات و تصدیقات و به عبارت دیگر به مفاهیم و گزارهها تقسیم میشود. این مفاهیم و گزارهها پایه هستند و گزارههای علم بر اساس آنها به دست میآید. نکات پارادایمی و گزارههای بینیاز به اثبات در یک علم معین - و مفاهیم و تعاریف مبانی علماند. البته باید تصریح کرد که وقتی یافته های یک علم افزایش مییابد و یا به نکات تازه ای دست مییابد ممکن است تغییراتی در مبانی آن ایجاد شود؛ ولی ماهیت مبانی و نسبت آن با مباحث علم ثابت میماند. هدف از آموزش مبانی علم چیست؟ پاسخ منطقی این است که مبانی را آموزش میدهند تا مقدمه و شرایط لازم برای آموزش مطالب علم در یادگیرنده فراهم شود. ما شاهدیم که به بیشتر دانش آموزان و دانشجویان بسیاری از رشتههای تحصیلی دو یا سه واحد جامعه شناسی آموزش میدهند. باید بدانیم که هدف این درسها آموزش فشرده مهمترین اطلاعات جامعه شناختی است تا به کارشان آید و قطعاً نباید به این گونه افراد فقط مبانی آموخت؛ زیرا مبانی را به کسی آموزش میدهند که میخواهد بعداً آن دانش را به تفصیل بیاموزد.