کتاب انسان شناسی اجتماعی

کتاب انسان شناسی اجتماعی

(انسان اجتماعی در اندیشه اسلامی و علوم اجتماعی)

انسان دارای موجودیت دوگانه فردی و اجتماعی است. هرگاه از منظر روانشناسی بدان نگاه شود انسان در استقلال و ویژگی‌های متمایزش پررنگ می‌شود و تا اندازه ای جامعه دیده نمی‌شود؛ اما هنگامی که از منظر جامعه شناسی دیده می‌شود فردیت انسان دور می‌شود یا در نهایت تن‌ها یک شخص بی‌اختیار و بازیچه الزام‌های اجتماعی به نظر می آید؛ اما یک رابطهٔ دوسویه بین موجودیت فردی و اجتماعی انسان‌ها وجود دارد اگر چه نه تنها افراد در جامعه هستند جامعه نیز درون افراد شکل می‌گیرد روابط بین افراد جامعه را تولید می‌کند و جامعه از طريق فرهنگ بر روی افراد تأثیر می‌گذارد در عین حال رابطه بین فرد و جامعه که به یک معنا مکمل هم هستند گاهی نیز با هم تعارض پیدا می‌کنند، گاهی جامعه فرد را سرکوب می‌کند و فرد خواهان رهایی از یوغ جامعه است. جامعه بر افراد حاکم است، از این راه که آنان را در جهت اهداف خود مجبور به خدمت می‌کند و افراد در امر بازتولید اهداف اجتماعی به کار گرفته می‌شوند. همیشه بین خود محوری و جامعه محوری درگیری و تضاد وجود دارد. هرکدام از این مفاهیم تقلیل ناپذیرند هر چند که وابسته به یکدیگر هستند و این امر مبنای شناخت انسان را پیچیده می‌کند.

بررسی رابطه بین فرد و جامعه در حوزه اندیشۀ اجتماعی قرار دارد. بسیاری از اندیشمندان اجتماعی از گذشته تا معاصر به این امر پرداخته‌اند از این رو کتاب پیش رو در حوزۀ اندیشه اجتماعی قرار دارد. اندیشه اجتماعی هنجارین بوده و درصدد ارائه توصیه‌هایی اجتماعی برای بهزیستی انسان است. اندیشۀ اجتماعی دغدغه مشکلات و دردهای اجتماعی انسان‌ها را دارند. اندیشه اجتماعی سه عنصر و رکن اصلی دارد که عبارت اند از: انسان جامعه و نسبت انسان و جامعه اندیشه اجتماعی بحث از انسان کامل و جامعه آرمانی را هم مطرح میک‌ند و پرسش ها و آسیب‌های اجتماعی جامعه را نیز مورد بررسی قرار می‌دهد. اندیشه اجتماعی در مورد انسان جامعه پذیر شده یا نشده و انسان در جامعه و اجتماع نیز به بحث می‌نشیند که انسان اجتماعی 

مطلوب چگونه انسانی است و چه ویژگی‌هایی دارد. 

اما این نوشتار در صدد بررسی رابطه انسان و اجتماع در پرتو اندیشه اجتماعی به عنوان موضوع علوم اجتماعی است. به عبارت دیگر موضوع این کتاب نوعی انسان شناسی از منظر علوم اجتماعی و جامعه شناسی انسان شناسی اجتماعی است که در واقع مقدمه فهم مباحث علوم اجتماعی نیز هست. 

وقتی سخن از انسان اجتماعی میشود میتوان به موارد زیر اشاره کرد: ۱. انسانی که بر اثـر فرایند جامعه پذیری اجتماعی میشود .۲ تلقی و تفسیر نظریه های اجتماعی به خصوص نظریه های جامعه شناختی از انسان . انسان تاریخی که یک هویت تاریخی دارد و برای ۳. شناخت آن باید به گذشته مراجعه کرد (دیلتای) .۴ انسان اجتماعی به معنای خاص کلمه در مقابل انسان سیاسی یا اقتصادی که منظور دارندرف است؛ ۵ و سرانجام انسانی که در ارتباط با دیگران اجتماعی میشود در ارتباطات با دیگران رشد و پیشرفت میکند در ارتباط با دیگران آسیب میبیند و در ارتباط با دیگران درمان میشود 

این کتاب در سه بخش و نه فصل تنظیم شده است بخش اول شامل مقدمه مروری بر کلیات و مفاهیم خاستگاه اندیشۀ انسان اجتماعی و انسان اجتماعی شده است. بخش دوم بردارنده پارادایم‌های انسان شناسی انسان در پارادایم اثباتی انسان در پارادایم تفسیر و انسان در پارادایم انتقادی و سرانجام گزارشی کوتاه دربارۀ انسان در پارادایم پست مدرن؛ بخش سوم نیز انسان اجتماعی از منظر پارادایم اسلامی، در فلسفه اسلامی و در نظریه اجتماعی دینی که خود نوعی نظریه دینی تلقی میشود اختصاص یافته است.