پیرو تدوین کتاب نظریه های روان درمانگری و مشاوره (جلد اول کتاب حاضر بررسی تحولات جدید نظریه ها را دنبال میکند؛ نظریاتی که در واکنش به نواقص رویکردهای کلی ایجاد شده اند.
در این مجموعه تلاش شده است نظریه های جدید روان درمانگری و مشاوره معرفی شوند. نظریات جدید بیشتر در صحنه عمل شکل گرفتهاند و کمتر به وجوه نظری میپردازند؛ هر چند بسیاری از این نظریهها به اصول اساسی نظریههای سنتی پایبندند، اما تحولات آنها آنقدر وسیع و سریع بوده است که خود حوزه مستقلی را در برمیگیرد. سالها تجربه عملی و تدریس درس روان درمانگری نشان میدهد که بدون توجه به یادگیری مبنایی نظریههای سنتی و نیز بدون پرداختن به مفاهیم اساسی و نظری روان درمانگری، درمانگر و مشاور در صحنه عمل مجبور به گمانه زنیهایی است که بیش از پیش فرد را به سمت فرافکنیهای عاطفی و ایجاد زاویه با درمان میکشاند مشکل وقتی عمیق تر میشود که این مشاوران به روشهای غیر اصولی خود اصالت داده و به آنها عادت میکنند. مشکل دیگری که درمانگران در جامعه ما تجربه میکنند تعارض بین شیوه های مشاوره و درمان با ارزشهای فرهنگی - مذهبی است. البته این مشکل صرفاً به مشاوران ایرانی مربوط نیست و از آنجایی که روان درمانگری و مشاوره علمی است جدید و به سرعت در حال تحول و توسعه درمانگران جوامعی مانند جامعه ایرانی ناچارند بدون کم و کاست یا با حداقلی از تغییر به شرط تسلط آن را برای جامعه خود به کار گیرند و گاهی به دلیل تعهدات حرفهای نسبت به اجرای کامل آن اصرار میورزند؛ در حالی که چه بسا مداخله ای اساساً با فرهنگ مراجع ناسازگار و یا حداقل با تبیینهای اعتقادی او در تضاد باشد این تضاد توجیهاتی را وارد درمان میکند که مانع از رشد روان درمانگری و مشاوره در جامعه شده و یا به کارگیری آن را در جامعه با اختلال مواجه میکند. بررسی بیش از دویست پژوهش ایرانی در این زمینه بیانگر نابسامانی و مشکلات به کارگیری این روشها در جامعه ایرانی است. جان بزرگی و دیگران زیر چاپ برای رفع چنین مشکلی در این کتاب بخشی را با عنوان نقد و بررسی نظریه در پایان هر فصل اضافه شده است که در آن به موضوع مطابقت یا عدم مطابقت نظریه با مبانی فرهنگی و اسلامی پرداخته ایم؛ هر چند این بخش بسیار اجمالی و کوتاه است ولی به درمانگر کمک میکند که جهت گیری فرهنگی خود را در آن نظریه پیگیری کند. راهبرد خلاصه نویسی در حوزه و دانشگاه و همچنین سازمان سمت باعث شد که این کتاب در دو مرحله خلاصه شود؛ از این رو خلاصه شدن فصول ممکن است دانشجو را از نظر علمی اغنا نکند و به همین دلیل توصیه میشود که برای درک بهتر مطالب به منابع اصلی نیز مراجعه شود.
برای تدوین مطالب کتاب تلاش شده است که از معتبرترین منابع درسی موجود دنیا استفاده شود اما ساختار فصول منحصر به فرد هستند و تصور مؤلف براساس تجربه این بوده است که نحوه دسته بندی اطلاعات یادگیری آن را برای دانشجو فراهم میکند. جداسازی مفاهیم و در نهایت وحدت آنها در بخش درمان به کارگیری آن را در سطح عمل آسان میسازد. راهبرد اصلی در تدوین فصول این بوده است که در ابتدای فصل یک الگوی کلی از نظریه در ذهن فرد شکل بگیرد، سپس ضمن بررسی سیر تحول مفاهیم اساسی فراگرفته شوند. یادگیری این مفاهیم به کارگیری آنها را در صحنه عمل تسهیل میکند. پس از آن دیدگاه کلی انسان شناسی و شخصیت معرفی میگردد؛ هر چند این بخش تا حد امکان خلاصه بیان شده اما فرض بر این بوده که دانشجو در درسهای نظریههای شخصیت و آسیب شناسی با این مباحث آشنا شده است، بنابراین روان درمانگری در سه بخش اصلی نظریه ها و اصول فرایند و مراحل و مکانیزمها و فنون آمده و درنهایت نیز به نقد و بررسی هر نظریه پرداخته شده است. ویژگی دیگر این فصل بندی این است که یک مدرس ممکن است بخواهد نظریهها را از چارچوبهای عملی جدا کند و در سطوح مختلف تدریس به کار گیرد. این جلد از کتاب نظریههای روان درمانگری و مشاوره بیش از جلد قبل دید انتقادی دانشجو را تقویت میکند. فصل اول کتاب دانشجو را با واقعیت روان درمانگری با دیدی کاملاً انتقادی آشنا میکند و به همین دلیل این کتاب برای سطح کارشناسی ارشد و دکتری مناسب تر است.