کتاب مجموعه آموزشی مبانی طب ایرانی ویژه پزشکان عمومی

کتاب مجموعه آموزشی مبانی طب ایرانی ویژه پزشکان عمومی

فهرست کتاب

تاریخچه طب ایرانی

تاریخ پزشکی ایران

تاریخ پزشکی در ایران باستان و قبل از اسلام

تاریخ پزشکی در ایران پس از اسلام

کلیـات طب در کتاب مبانی طب ایرانی ویژه پزشکان عمومی

ارکـان

دستوراتی ساده برای برخی بیماری‌ها

مزاج  شناسی

طب

طب نظری

طب عملی

ارکـان و مزاج

تعریف مزاج

اخلاط

ارواح ، قوا ،‌ افعال

فایده طب

نیروی تدبیر  کننده بدن یا پزشک درونی

موضوع طب

امور  طبیعیه

کیفیات

گرمی

سردی

خشکی

تری

ارکان یا عناصر

ارواح

دسته اول، روح طبیعیه

دسته دوم، روح حیوانیه

دسته سوم، روح نفسانی

قوا

قوه حیوانیه

انفعالات نفسانی مثل خوف  و غضب

قوه طبیعیه

قوه نفسانیه

قوای مدرکه

قوای محرکه

قوه مدبره

افعال

اسباب و علل بیماری ها

اسباب بیماری

عوامل برون تنی

عوامل درون تنی

طبقه‌بندی بیماری‌ها

اوقات چهارگانه مرض منتهی به صحت

غلبه اخلاط

مروری بر نشانه‌های مزاج  ها

علایم  غلبه اخلاط

عوامل افزایش اخلاط

نبض، قاروره ، براز، نفث و عرق

نبض

شرایط گرفتن نبض

اجناس نبض

اسباب ثلاثه نبض

قـاروره

ادرار یا بول

براز (مدفوع)

براز محمود:

هضوم اربعه

عرق

نفث

ترشحات رحمی

شش اصل ضروری (سته ضروریه ) در  کتاب مبانی طب ایرانی ویژه پزشکان ایرانی

خواب  و بیداری

تعریف طبیعت در طب ایرانی

خواب  در طب نوین

خواب  در طب ایرانی

چه مدت بخوابیم و چه زمانی از شبانه روز برای خوابیدن مناسب‌تر است؟

خواب  REM (خواب با حرکت سریع چشم)

فاصله خواب  با غذا خوردن:

مهیا شدن قبل از خواب

کجا بخوابیم؟

رختخواب

تعریق  در خواب

رؤیا دیدن

خمیازه

پرخوابی

تدبیر  آب و هوا

فصول

هوا

احتباس  و استفراغ

تعریف استفراغ

تعریف احتباس

احتباس

استفراغ

تدبیر  استحمام

حمام در گرسنگی  و سیری

استخر

منافع حمام

مضرات حمام

قواعد حمام رفتن

تدابیر خوردن و آشامیدن

چرا خوردن و آشامیدن مهم است؟

غذای اصلی انسان

طبقه‌بندی مواد غذایی

تدابیر خوردن

. غذاهایی که هر روز خورده می‌شوند

.تعدیل مقدار غذا

.سکون و آرامش پس از غذا:

.آداب غذا خوردن:

.خوردن باید در هنگام اشتهای راستین باشد

چه غذاهایی را نباید با هم خورد؟ (منظور مداومت است، ‌نه یک‌بار و دوبار)

علایم  اشتهای واقعی

ظرف غذا

تدبیر  آب

ضرورت آشامیدن آب

خصوصیات آب سبک و لطیف

آب‌های بد

بهترین آب

ظرف آب

زمان نوشیدن آب

تشنگی  کاذب:

مضرات مصرف آب زیاد

حرکت و سکون

ورزش

دلک  (ماساژ )

اعراض نفسانی

تعریف نفس

اعراض نفسانی

تدبیر  حاصل کردن منفعت آنچه نافع است و دفع مضرات اعراض نفسانی

تدابیر اعراض نفسانی

تدابیر سنین

تدابیر اطفال

دوران رشد

خواب

ورزش

تغذیه

تربیت نفسانی

تدابیر کهول و مشایخ

تقسیم بندی سنین

چاقی و لاغری

اسباب و علل چاقی

اسباب تری

مضرات چاقی

تقسیم بندی انواع چاقی

اصول درمان چاقی

اوقات ممنوع نوشیدن آب

ویژگی‌های یک رژیم خوب

کنترل وزن:

سایر  روش‌های درمانی

تعیین نوع استعداد لاغر  شدن

درمان سمن مفرط (چاقی  شدید)

سایر  لاغر  کننده ‌ها

داروسازی ایرانی

اصطلاحات کلی داروسازی

اشکال دارویی خوراکی جامد

اشکال دارویی خوارکی مایع

اشکال دارویی غیرخوراکی

اشکال دارویی ایرانی رکتال، واژینال و اورترال

اشکال دارویی پوستی

فراورده‌های آرایشی

آشنایی با اصطلاحات کلی داروشناسی

اصول تدابیر در بهداشت همان سته ضروریه  و در درمان شامل سه رکن ذیل می‌گردد

غذا در درمان

دارو

برخی مفردات

مفردات

تعریف مفردات

منابع مفردات در طب سنتی

نحوه تأثیر اشیاء در بدن

مزاج  (طبیعت) مفردات

افعال ادویه

گیاهان و داروهای گیاهی و سنتی موجود در بازار دارویی کشور

اختلالات خواب  (بی‌خوابی) و آرامش بخش

ضد درد موضعی

سوختگی  و ترمیم زخم

ضد التهاب  موضعی

دهان و دندان

تقویت  سیستم ایمنی

سرفه

بیماری‌های گوارشی

التهاب  و زخم  معده

اسهال

یبوست

هموروئید

تهوع

مفردات و غذاها

مفردات

لبنیات و فراورده‌های حاصل از شیر

آشنایی با مفردات غذایی و دوایی پرکاربرد

چاشنی  ها

میوه‌ها

(گوشت‌ها در طب ایرانی)

غذاهای فراموش شده و خواص آن‌ها

اهمیت تغذیه در طب ایرانی

تاریخچه طباخی ایرانی

غذاهای مناسب

انواع پخت غذاها

اعمال یداوی

حجامت و بادکش و کاربرد آن در درمان بیماری‌ها (تئوری)

اعمال یداوی

فصد

حجامت

بادکش

حقنه  و قی  در طب ایرانی

قی

حقنه

حرکت و سکون، دلک  و غمز  (تئوری)

حرکت و سکون

دلک  و غمز

تقسیم بندی حرکت

دلک  (مالش  و مشت و مال  بدن)

دلک  و غمز  (ماساژ  درمانی) عملی

روش‌های استفاده از دست در ماساژ

سبک‌های مفصلی استخوانی

تکنیک‌های عصبی – عضلانی

سبک‌های آزد سازی فاشیا

کلیات فصد و زالودرمانی

فصد

زالو

طب چینی

طب فشاری

درمان بیماریها در مبانی طب ایرانی ویژه پزشکان عمومی

مبانی درمان بیماری‌های مغزی

علایم  تشخیص اختلالات مغزی

علایم  مزاج  طبیعی مغز

مبانی درمان امراض دماغ ی

سردرد

ضعف مغز

صرع

لقوه  (Bell’s palsy)

رعشه  (ترمور)

سردرد در پزشکی رایج و طب ایرانی

سردرد از دیدگاه پزشکی رایج

نشانه‌های خطر در سردرد

سردرد از دیدگاه طب ایرانی

تقسیم‌بندی سردرد در طب ایرانی

سردرد در طب ایرانی

انواع سردرد

درمان سردرد در طب سنتی ایران

درمان کلی سردرد

درمان‌های اختصاصی سردرد

آشنایی با مزاج‌های دماغ

مزاج  گرم  دماغ

مزاج  سرد  دماغ

چرا به خواب  نیاز داریم؟

اختلالات خواب

سبب‌شناسی

علامت‌شناسی و تشخیص

عوارض بی‌خوابی

درمان

بی‌خوابی مزمن مفرط

برخی محصولات گیاهی که در بازار دارویی ایران برای رفع بی‌خوابی کاربرد دارند

خواب‌های آشفته

کابوس

بی‌خوابی در کودکان شیرخوار

بیماری‌های اعصاب  و روان

بررسی اجمالی بیماری‌های اعصاب  در کتاب «قانون در طب»

اعراض نفسانی  (حالات روحی و روانی)

در حفظ صحت  دماغ

اندر پروردن بچه پس از شیرخوارگی

درمان‌های مشترک و مقویات دل و دماغ

دوار  و سدر   (Dizziness & Vertigo)

دوار  یا سرگیجه یا Vertigo

سدر   یا گیجی یا Dizziness

سدر   و دوار  در طب سنتی

نزله  و زکام

آنکه از خارج حرارتی فزونی به دماغ  رسد

آنکه حرارت مزاج  دماغ  فی نفسه بی آنکه از خارج مدد یابد موجب نزله  و زکام  شود

آنکه از خارج سردی بر سر رسد

آنکه برودت مزاج  دماغ  بذاته سبب این مرض شود بی توسط اسباب خارجی

آنکه تمام سر و بدن ممتلی شود و با وجود آن از بدن بخارات متصاعد شود و امتلاء  دماغ  بیفزاید

عطاس  (عطسه  بسیار آمدن)

سرماخوردگی

آنفلونزا

راه‌های پیشگیری از سرماخوردگی

سینوزیت  مزمن

خونریزی از بینی و بوی بد دهان (رعاف )

خونریزی از بینی (اپیستاکسی) رعاف

علاج کلی ریه

مشارکات ریه

حمله‏های شبانه آسم  و ویزینگ هنگام خواب

سعال  (سرفه )

چیزی رقیق و گرم از سر بریزد و سرفه  ایجاد کند (نزله )

غذا برای افرادی که سرفه  گرم و خشک دارند

ذات الریه  یا آماس  گرم

بیماری ریوی مانند سل  و شیر الاغ

تنگی نفس

تعریف، ‌علل و علایم بیماری از دیدگاه طب ایرانی

علاج کلی کبد

مشارکات کبدی:

استدلال مأخوذ از لمس کبد

استدلال مأخوذ از مشارکت

استدلال به سبب احوال عامه

خصوصیات عام مفردات مناسب کبد

چیزهای مضر کبد:

موافقات کبد

علاج کلی معده

مبانی علاج بیماری‌های زنان

قوانین کلی علاج

انواع مرض

علاج

سه قانون مهم در استفاده از داروها

تشریح دستگاه تناسلی زن

قاعدگی

قوانین خاص برای درمان بیماری‌های رحم:

بی‌اشتهایی

شهوت  صادق

علل ضعف شهوت

غذاهای محرک اشتها

موادی که اشتها  را کاهش می‌دهد

تهوع  و استفراغ

علل تهوع  و استفراغ  در طب کلاسیک

تهوع  و استفراغ  از دیدگاه طب ایرانی

اسهال

اسهال  در طب جدید

اسهال  در طب ایرانی

مغص  (دل پیچه)

اسهال  و دل پیچه

هجده نوع مرض  امعاء

اسهال  ناشی از هوای محیط سه گونه است

اسهالی که از اغذیه باشد  گونه است

اسهال  عضوی

مغص

بیماری‌های معده

اسباب درد  معده

علامات دال بر وجود ریاح :

ضعف معده

درد  در خلو (خالی بودن) معده

درد  معده  از ریاح

سایر  علل درد  معده

اهمیت درمان درد  معده

درمان (اکسیر)

قروح  (زخم‌های) معده

نفخ  در طب رایج

اپیدمیولوژی

اتیولوژی

تشخیص

تشخیص‏های افتراقی

درمان

نفخ  در طب سنتی ایران

تعریف نفخ

اسباب و علائم نفخ  معده  و قراقر

عامل غذایی نفخ

عامل معدی نفخ

رابطه حرارت غریزی  با نفخ

نفخ  در اثر غلبه اخلاط

درمان نفخ  در طب ایرانی

درمان نفخ  بلغمی

درمان نفخ  سوداوی

درمان نفخ  صفراوی

یبوست ، بواسیر ، شقاق

یبوست :

بواسیر

شقاق

تدابیر بارداری  و شیردهی

رحم

منی  از دیدگاه طب ایرانی

تشخیص بارداری :

توصیه‌های دوران بارداری  در طب ایرانی

علایم  خطر در بارداری

عوارض و شکایات شایع دوران بارداری

تدابیر ماه نهم

غذاهای مقوی زایمان ‌

پیشگیری از زردی نوزاد

تدابیر شیردهی

تدابیر شیردهی در طب ایرانی

طب ایرانی مشخصات شیر خوب را چنین بیان می‌کند

تغییرات شیر

تغذیه مادر شیرده

نحوه صحیح شیر دادن

مواد غذایی که طعم شیر را عوض می‌کنند

چه موقع باید به کودک شیرداد

مدت شیردهی

عواملی که سبب فساد شیر مادر  می‌شوند

افراط طمث

تعریف افراط طمث  در طب ایرانی

علل خونریزی غیرطبیعی از دیدگاه طب رایج

درمان طب رایح

بررسی علل کثرت طمث  از دیدگاه طب ایرانی

رویکرد درمانی در برخورد با بیمار افراط طمث

مقویات رحم

تدابیر مشترک افراط طمث

احتباس  طمث

عوارض احتباس  طمث

رویکرد درمانی احتباس  طمث

میل جنسی در طب ایرانی

تعریف Arousal: (برانگیختگی جنسی)

ارگاسم  Orgasm:

Resolution: آزاد  سازی عضلات و احساس مطلوب پس از فعالیت جنسی

تعریف نقصان باه  یا میل جنسی

شیوع اختلالات میل جنسی

اسباب و عدل نقصان باه  از دیدگاه طب ایرانی به دو بخش کلی تقسیم می‌شود

علل اختلال عملکرد جنسی  از دیدگاه طب کلاسیک

نکاتی در شرح حال  گیری  نقصان باه

درمان نقصان باه

تدابیر سلامتی جنسی

ارتباط مزاج  و مقاربت

ارتباط مقاربت و زمان غذا خوردن

پوست و مو

راه‌های دفع مواد زائد از بدن

چربی  خون

از دیدگاه طب نوین

از دیدگاه طب ایرانی

جمع بندی از هر دو دیدگاه طب ایرانی و نوین

خطرات بالا بودن

(مقایسه درمان‌های طب جدید و ایرانی)

درمان از دید طب ایرانی

پرفشاری خون

تعریف پرفشاری خون  از نظر طب رایج

پرفشاری خون  از دیدگاه طب ایرانی

مقایسه تطبیقی طب رایج و طب ایرانی

تحلیل  علایم بیماری پرفشاری خون  از دیدگاه طب ایرانی

پیشگیری پرفشاری خون  بر مبنای طب ایرانی

تدابیر اطفال

روش برخورد با اطفال

امراض مجرای ادرار در اطفال

دیابت

اپیدمیولوژی دیابت

دیابت  در طب نوین

دیابت  از دیدگاه طب ایرانی

پیشگیری، تشخیص و درمان سنگ کلیه  در طب ایرانی

سنگ کلیه

مبحث ضعف هضم  و سوء هاضمه

ضعف هضم  و تخمه  و فساد هضم  (سه مشکل هضمی در معده)

عواملی که با استفاده از آن‌ها می‌توان بر احوال معده استدلال کرد: (بر اساس نظر شیخ‌الرئیس)

شرح حال  بیماری‌های معده:

کمر درد  و درد مفاصل

کمردرد

وجع  مفصل

یائسگی

عوارض یائسگی

یائسگی در طب ایرانی

نارسایی زودرس تخمدان  Premature ovarian failure (POF)