تحقیق، مجموعه فعالیتهایی است برای جواب به سؤالاتی که در ذهن انسان به وجود میآید و از این نظر ضرورتی برای زندگی اجتماعی انسان است. تحقیق به معنای عام مؤید جستجوی انسانها برای جواب به سؤال و رفع محدودیتها و مشکلاتی است که ضرورتاً با آنها مواجه میشوند. انسانها با تکیه بر دانش عامه خود که محصول جهان بینی، تجربیات، تعصبات و پیشداوری هاست و با استفاده از عقلانیت و خلاقیت در مقابل مشکلات، مسائل رویدادها و پدیدههای مختلفی که با آن مواجه میشوند، موضع گیری میکنند. این موضع گیری میتواند ذهنی باشد یا حتی به کنش و یا رفتار در مقابل آن منجر گردد. به هر صورت فرایند این موضع گیری میتواند به عنوان یک فرایند پژوهشی عام مورد توجه واقع شود. دغدغه و نگرانی اندیشمندان، روشنفکران، کارشناسان و حتی حاکمان این بوده است که موضع گیری انسانها در مقابل رویدادها چگونه انجام میشود تا چه حد این موضع گیری درست و معتبر است و چگونه میتوان آن را اصلاح نمود. این نگرانیها باعث شد که اندیشمندان به طرح مباحث متعددی پیرامون مجموعه فعالیتهای سازمان یافته منطقی، قابل دفاع و قابل ارزیابی که بتوانند به واقعیت و دنیای اجتماعی وارد شوند بپردازند. البته لازم بود این مباحث از یک سو با مباحث نظری و صرفاً ذهنی که در حیطه فلسفه و جهان بینی قابل دریافت بود، سازگاری داشته باشند و از سوی دیگر به واقعیت تجربی نیز وارد شوند. اگرچه مباحث صرفاً نظری و ذهنی برای توضیح واقعیت وجود داشت، ولی ناتوانی ورود مستقیم آنها به واقعیت تجربی باعث میشد که مردم در تصمیم سازی تجربی و عملیاتی خود دچار ابهام و سرگردانی شوند و از سویی اعمال انسانی بدون توجیه نظری و توام با خطای زیاد انجام گیرد.
