خانواده یکی از نظامهای اولیه جوامع بشری است که با وجود تحولات اساسی در اهداف و کارکردهای خود ثابت مانده و هنوز در همه جوامع اهمیت اساسی دارد. خانواده مناسب ترین نظام برای تأمین نیازهای مادی روانی و معنوی بشر بوده و بهترین بستر را برای تأمین امنیت و آرامش روانی اعضا، پرورش نسل جدید و اجتماعی کردن فرزندان و برآورده ساختن نیازهای عاطفی افراد فراهم نموده است. با این حال، در عصر حاضر نظام خانواده دچار مشکلات و چالشهای اساسی گردیده و حتی گاه اساس و تمامیت آن نیز زیر سؤال رفته است. متأثر از تحولات اجتماعی صنعتی و علمی، در بیشتر جوامع از جمله ایران مشکلات متعددی برای خانواده پدید آمده است؛ اختلافهای خانوادگی، طلاق فرزندان بی سرپرست و بزهکاری نوجوانان و جوانان نشان دهنده مشکلات اساسی در خانواده های ماست، سنتها ،اخلاقیات و روشهایی که به تقویت خانواده میانجامند. بعضاً متزلزل شدهاند و دوری از هویت ملی و دینی و پذیرش هویتهای دنیاگرایانه و دور از اخلاقیات ،انسانی بسیاری از مردم ما را تهدید میکند.
همه این مشکلات نشان میدهد که خانواده ها نیازمند توصیه های تربیتی و روان شناختی بسیاری برای رویارویی با پیچیدگیهای زندگی کنونی هستند. اکنون تربیت فرزندان و برقراری روابط مناسب با همسر به سادگی چند دهۀ گذشته نیست. عوامل مؤثر بر خانواده به قدری زیادند که برای مقابله با عوامل آسیب زا نیازمند آموزش و تربیت خانواده ها در سطح ملی هستیم. نکته جالب توجه آن است که ما از پیشینه فرهنگی و علمی غنی و کارآمدی برای رویارویی با مسائل خانواده بهره مندیم مهم ترین متون دینی ما یعنی قرآن و کلمات پیامبر(ص) و معصومان(ع)، سرشار ازتوصیه های کارآمد و متناسب با عصر حاضر در باب اساسی ترین مسائل خانواده تا جزئی ترین موارد آن .است مجموعه تعالیم اسلامی در مورد خانواده ما را به نظام و ساختاری رهنمون میکند که پاسخگوی همه نیازهای ،مادی روانی و معنوی خانواده است.
افزون بر ساختار خانواده که به مراتب و مرزهای درونی و بیرونی آن اشاره دارد اهداف تشکیل خانواده را نیز میتوان از گزاره های صحیح متون اسلامی استنباط کرد تعالیم اسلام درباره چگونگی روابط اعضای خانواده و به عبارتی حقوق و مسئولیتهای متقابل آنها، توصیه های الزامی و اخلاقی فراوانی دارد سخنان معصومان (ع) و سیره خانوادگی آنان ظرایف رفتاری جالب توجهی در بردارد که هر چند جزئی به نظر میرسد گاه در تحکیم پایههای خانواده نقش اساسی دارد در این کتاب مباحث خانواده را با تعریف خانواده ازدواج و مقدمات آن، مانند شرایط همسرگزینی آغاز ازدواج و روابط اعضای خانواده پرداختیم و کردیم و سپس به آثار روان شناختی دیدگاههای اسلام را در هر مورد تبیین نمودیم. روابط خویشاوندی را به عنوان یکی از آثار ازدواج در نظر گرفته و ابعاد مختلف آن را بررسی کردیم. در فصل سوم به ارکان خانواده از قبیل مسئولیتهای زن و شوهر والدین و فرزندان پرداختیم و در فصل چهارم نقش باورهای دینی، توصیه های اخلاقی و رفتاری اسلام بررسی شد. در فصل پنجم به عوامل مشکلات خانوادگی و راهکارهای اسلام برای پیشگیری و حل آنها پرداختیم. در فصل ششم انواع خانواده در اسلام و قوانین اقتصادی خانواده در اسلام از نگاه روان شناختی بررسی شد. در پایان با اشاره به خانواده های الگو در اسلام طرحی کلی از نظام خانواده در اسلام ارائه نمودیم و در بحثهای مختلف کتاب سعی کردیم مسائل را از هر دو جنبۀ اسلامی و روان شناختی مورد بررسی قرار دهیم. این در حالی است که معمولاً در تألیفات مربوط به خانواده به یکی از دو جنبه علمی و دینی خانواده پرداخته شده است. امید است مطالب این کتاب با پذیرش همه نقصها و بضاعت علمی اندک، مؤلف در جهت روشن شدن مسائل روان شناختی و دینی خانواده گامی مفید به شمار آید اینجانب با توسل به خاندا عصمت و طهارت امید به رشد و تکامل معنوی و اخلاقی هر چه بیشتر خانواده ها دارم.
